Çünkü eşit görünen eylemler, çoğu zaman eşit şartlarda gerçekleşmez. İnsanların niyetleri, taşıdıkları yükler, sahip oldukları imkânlar ve içinde bulundukları koşullar birbirinden farklıdır. Fakat bazen mesele bundan da fazlasıdır. Gerçek hayatta hükmü yalnızca yapılan hata belirlemez; onu kimin yaptığı da sonucu değiştirebilir. Güç, statü, para, görünürlük ya da yalnızca insanların önyargıları… Aynı eylem, farklı terazilerde farklı ağırlıklarla tartılır.

Belki de adalet, herkese aynı hükmü vermek değil; herkesi gerçekten aynı terazide tartabilmektir. Ama dönüp kendime baktığımda şunu da görüyorum: Ben de dâhil, hiçbirimizin terazisi tam anlamıyla doğru değil. Hepimiz, farkında olarak ya da olmayarak, insanları isimlerine, geçmişlerine, görünüşlerine, statülerine ya da bize hissettirdiklerine göre tartıyoruz. Başkalarının adaletsizliğini eleştirirken, kendi terazimizin ne kadar doğru olduğunu ne kadar sorguluyoruz?

Ya adalet dediğimiz şey gerçekten var olan bir düzen değil de, yalnızca ulaşmaya çalıştığımız bir idealse?

Bunu kanıtlayacak kesin bir savım yok. Ama tarih boyunca adalet, çoğu zaman gücü elinde bulunduranların çizdiği sınırlar içinde şekillenmedi mi? Tarihi çoğunlukla kazananlar yazmadı mı? Kanunlar her zaman dönemin güç dengelerinden bağımsız mıydı? Aynı eylem, sıradan bir insan yaptığında suç; güçlü biri yaptığında hata ya da istisna olarak görülmedi mi?

Belki sorun adaletin kendisinde değildir. Belki sorun, onu uygulayan insanların kusurlu olmasıdır. Çünkü en kusursuz yasa bile, onu uygulayan insan kadar adildir. Teraziyi tutan el insanın elidir; insan kusurlu olduğu sürece, terazi de kusursuz olmayacaktır.

Belki de bu yüzden dünyada en zor şey, haklı olmak değil; gerçekten adil kalabilmektir.

Ve sevgili okur…

Kendi yaşımı da seninkini de düşündüğümde, sanmıyorum ki ikimiz de bir gün gerçekten adil bir ütopyaya uyanacak ya da oraya ışınlanacak kadar şanslı olacağız. Belki biz göremeyeceğiz. Ama yine de her gün, kendi terazimizi biraz daha doğru tutmaya çalışmak elimizde.

Trajik olan şu ki, benim jenerasyonum buna kısaca “loserlık” diyor